Psikolojik iyi oluş halini yakalama ve kendini geliştirme yolları

Paylaş

Prof. Dr. Nevzat Tarhan’ın verdiği bilgilere göre psikolojik iyi oluş kavramı 1960’lardan bu yana bilimsel literatürde tartışılılıyor. Psikolojik iyi oluş ifadesi, pozitif insanın sadece pozitif ve negatif duygularının değil pozitif ve negatif duyguların karışımı ile ilgili. Bilimsel teorilerin başlangıç tarihi şu andaki modern psikolojideki bilindik tarih 1960 ama bu gerçeğin dile getirilmesi tarihi binlerce yıl önceye gidiyor. Kültürümüzde yer alan Anadolu bilgeliği, Anadolu irfanı dediğimiz şey aslında pozitif iyi oluş öğretisi. Öyle ki pozitif iyi oluş öğretisi şu an da bilimsel kategori durumunda; Harvard, Yale gibi üniversitelerde ders olarak veriliyor.

Pozitif psikoloji bir ihtiyaçtan doğdu

Paylaş

Pozitif psikoloji bir ihtiyaçtan doğdu

Pozitif psikoloji alanının bir ihtiyaçtan doğduğunu belirten Prof. Dr. Nevzat Tarhan, konu hakkında şunları anlatıyor.

“Yapılan suç istatistiklerinde, boşanma istatistiklerinde psikolojik iyi oluşla yaşam kalitesi arasında ciddi bağlantı var. ‘Psikolojik iyi oluşu olan kişiler suça daha az, boşanmaya daha az, depresyona aday olmaya daha az yakındır’ gibi anlamlı göstergeler var. Bunun üzerine bilim araştırmaları psikolojik iyi oluşu nasıl arttırırız noktasına odaklandı. Psikolojik iyi oluşu olan kişiler olayları veya aile içinde stresi daha iyi yönetiyorlar.

Bu iyi oluşu bizim bilimsel olarak incelememiz ve önemsememiz lazım dediğimizde ise bunu yaparken nörobilim imdadımıza yetirişiyor ve mutluluk halinde beynin nasıl çalıştığına ilişkin kanıtlar sunuyor.”

KORUYUCU RUH SAĞLIĞI

Paylaş

KORUYUCU RUH SAĞLIĞI

Özellikle sağlıklı insanlar için klinik tedavi gerektirmeyen üç türlü koruyucu ruh sağlığı var.

Sağlıklı insanların hasta olmaması için neler yapılır?Kişilerin risk gruplarını belirleyip hastalığı erken tanıyla belirleyip büyümeden, hastaneye yatırmadan ya da ağır tedavi gerektirmeden müdahale etme. Koruma tedbirleri.

Korumada kişilerin hastalığı geçirdikten sonra tekrar nüksetmemesi için onları koruyucu tedavi altına alma hedefleniyor. Bu psikolojik iyi oluş birinci ve üçüncü kademede çok işe yarıyor. Sağlıklı insanların mutlu yaşaması hem de üretken olmasını sağlamak amaçlanıyor.

PSİKOLOJİK İYİ OLUŞTA

Paylaş

PSİKOLOJİK İYİ OLUŞTA “ÖZ KABUL”

Prof. Dr. Nevzat Tarhan, Mutluluğun sadece hedonizm ve bencillikle tanımlanmasının yanlış olduğunu belirtiyor. “Kafana göre yaşa, zincirleri kır, duvarları yık canın istediği gibi yaşa” anlayışında kişi mutlu gibi oluyor fakat orta veya uzun vadeli değil, kısa vadeli bir mutluluk. Psikolojik iyi oluşta ise uzun vade kavramı öne çıkıyor. Pozitif psikolojide kişinin uzun vadeli hareket etmesi, uzun vadeli mutluluğu amaçlaması, kısa vadeli bazı zorluklara dayanabilmesi hedefleniyor. Bu nedenle psikolojik iyi oluşun birinci şartı, kendini mutlu etmeye çalışmak değil kendini kabul etme, öz kabul.

Kişinin ‘Benim güçlü yanım bu, zayıf yönüm bu. Kendi zayıf yönümü biliyorum fakat güçlü yönüme odaklı hareket edeceğim’ deyip kabullenebilmesine öz kabul denildiğini kaydeden Prof. Dr. Nevzat Tarhan, “Bazı insanlar vardır mutluluk rolü oynarlar, mutlu gözükürler. Ama iç dünyalarında fırtına vardır. Bu öz kabul yapamayan kişidir. Sadece dışarıya karşı öyledir.” dedi.

ÖZ KABUL İÇİN PSİKOLOJİK SWOT ANALİZİ

Paylaş

ÖZ KABUL İÇİN PSİKOLOJİK SWOT ANALİZİ

Öz kabul için kişinin duygularını çok iyi tanıması gerekiyor. Bunun için de psikolojik SWOT analizi yapılabilir.

SWOT analizi nedir?

SWOT Analizi normalde, bir projede ya da bir ticari girişimde kurumun, tekniğin, sürecin, durumun veya kişinin güçlü ve zayıf yönlerini belirlemek, iç ve dış çevreden kaynaklanan fırsat ve tehditleri saptamak için kullanılan stratejik bir teknik.

İngilizce’deki Strenghts, Weakness, Opportunities ve Threats kelimelerinin baş harflerinden oluşuyor. Bunların Türkçe karşılıkları ise şöyle:

Strenghts: Güçlü yönler. Weaknesses: Zayıf yönler.Opportunities: FırsatlarThreats: Tehditler.

Psikolojik SWOT analizi nedir?

Psikolojik SWOT analizini de kişinin güçlü yönlerini ve zayıf yönlerini bilmesi, hayatla ilgili kendisini bekleyen muhtemel tehditlerin ve fırsatların farkında olarak buna göre sağlıklı kararlar vermesi olarak özetleyebiliriz.

Psikolojik iyi oluşun içerisinde öz kabulü yapmak, birinci şart.İkinci şart ise kişinin başkalarıyla güvene dayalı olumlu sosyal ilişkiler kurabilmesi.

Bir insan güvene dayalı sosyal ilişkiler kurmayı başaramıyorsa, ilişkileri hep güvene dayalı değil de hep öfkeyle besleniyorsa, herkesle tartışıyor, geriliyor ve o şekilde başarı odaklı gidiyorsa psikolojik iyi oluş kavramında uzaklaşıyor ki kapitalist sistem de bunu teşvik ediyor.

ANLAMLI AMAÇLAR BELİRLEYİN

Paylaş

ANLAMLI AMAÇLAR BELİRLEYİN

Psikolojik iyi oluş halinde üzerinde en çok durulması gereken şey kişinin kendini analiz edebilmesi ve tanıması. Kişi bunun ardından negatif ve pozitif yönlerini ele almalı. Sadece kendi iyi oluşunu değil, sosyal iyi oluşu da düşünmeli. Beraber yaşadığı insanlarla iyi oluşunu düşünmeli. Onların da iyi oluşunu düşündüğü zaman iyilik bilimine, psikolojik iyi oluş halinin kurallarına uygun devam etmiş olur.İnsanın doğası çok yönlü ve karmaşıktır. Tek doğru da yoktur. Her insanın doğrusu farklıdır. Bu nedenle kişinin anlamlı amaçlar belirlemesi gerekiyor.

Rekabetçi ilişki yerine tamamlayıcı ilişkiler kurun

Paylaş

Rekabetçi ilişki yerine tamamlayıcı ilişkiler kurun

Kapitalist sistem hayatta olduğu gibi kişisel ilişkilerde de rekabeti teşvik ediyor ancak hayat futbol maçı gibi değildir. Futbol maçında bir rekabet vardır. ‘Top bende olsun, hep forvette olayım, hep ben gol atayım’ tarzındaki yaklaşımlar dönemlik amaçlardır. Bu yaşam felsefesi haline gelirse kişi mutsuz olur. Oysa ilişkilerde rekabetçi değil tamamlayıcılık önemlidir.

Örnek vermek gerekirse çocukla anne arasında rekabetçi ilişki değil, tamamlayıcı ilişki vardır. Karı koca arasında da rekabetçi değil, tamamlayıcı ilişki olmalıdır.

İyiye odaklanın, kötüye hayır deyin!

Paylaş

İyiye odaklanın, kötüye hayır deyin!

Psikolojik iyi oluş bilimi insan ilişkilerinde güvene dayalı ve empati odaklı ilişki kurulmasını öneriyor. Kişi ne ezilmeli ne de ezmeli. İnsanın evinde, aile içinde de kendi kişiliğini koruyarak yani “ben” kalarak “biz” olmayı başamalı. Bir diğer yandan da özel alanlarını korumalı. Pozitif iyi oluşta insanın iyiye odaklanırken kötüye karşı da hayır diyebilmesi gerekiyor. Aslında pozitif psikoloji ve iyi oluş bir anlamda olumlu bakış açısı kazanabilme; hayata, olaylara bakışı değiştirme bilimi.

Sadece kendi çıkarlarını gözeten kimse yalnız kalıyor

Paylaş

Sadece kendi çıkarlarını gözeten kimse yalnız kalıyor

İnsanın yaşadığı topluma karşı da sorumlulukları bulunuyor. Benmerkezci insanlar psikolojik iyi oluşu yakalayamıyor çünkü onlar kendilerini dünyanın merkezinde görüyor. Psikolojik iyi oluşun sağlanmasında çevreyle ilişkiler de önemlidir. İyi arkadaşlar edinmek, güzel arkadaşlık ve dostluk ilişkilerine hâkim olmak gerekir. Kişinin yaşam amacını iyi oluşturması gerekir. Bu anlamda bir soyut bir amaç da geliştirmelidir.

Soyut hayat amacı nedir?

Hayatın sonuna geldiği zaman nasıl anılmak istiyorsun? Hayat sepetine neler koyarak hayatının sonuna gelmesini istiyorsun? Örneğin 2021 yılında hayat sepetimize ne koyduk? Önümüzdeki yıl neler koymayı amaçlıyoruz? Hep bana hep bana mı diyoruz, yoksa bir sana bir bana mı diyoruz?

Hep bana hep bana diyen bir yaşam felsefesinde yaşam amacı sadece kendi kişisel çıkarları olur. Sadece kişisel çıkarlarını düşünen ve gözeten bir kimse de yalnız kalır, sevilmez. Etrafındaki insanlar gücü için orada olur, menfaat için orada olur.

Olumlu ilişkiler kurulması önemli

Paylaş

Olumlu ilişkiler kurulması önemli

Yale Üniversitesi’nin pozitif psikoloji dersini “İyilik Bilimi” olarak verdiğini ifade eden Prof. Dr. Nevzat Tarhan, “Kişinin yaşamında olumlu ilişkiler kurması önemlidir. Bu derslerde minnettarlık modülü vardır.” diyor.

Minnettarlık modülü ne öğretiyor?

Sana geçmişte iyilik yapmış bir insan var. Sana bir güzellikte bulunmuş. Ona bir hediye alıp gitmen tavsiye ediliyor. Bu öğrencilere ödev olarak veriliyor. Kişi hediye alıp gittiği zaman karşı taraf şaşırıyor. ‘Niye böyle yaptın?’ deyince, ‘Sen bana geçmişte şöyle bir yapmıştın. Aklıma geldi sana teşekkür etmek istedim’ diyor. Bu da güzel bir dostluğa kapı açıyor.

YENİ DENEYİMLERE AÇIK OLUN

Paylaş

YENİ DENEYİMLERE AÇIK OLUN

Çıkar odaklı olmayan, insan odaklı olumlu ilişkiler kurulması gerektiğini belirten Prof. Dr. Nevzat Tarhan, “Kişinin bunları da amaçlaması önemlidir. Bunlar kısa vadeli amaçlardır. Kişinin kendini geliştirme çabası da psikolojik iyi oluşun içindedir. Bir insan 10 sene sonra yine aynı yerdeyse kendini sürekli gelişime, yeni yaşantıları denemeye yöneltmiyorsa buna kişinin küçük başarılarla mutlu olması deniyor. Mesela küçük amaçları vardır. Hafta sonu güzel vakit geçirmek mesela o bir amaçtır. Onu oturup çocuklarla yaptığın zaman, herkesi sevindirdiğin zaman sende de müthiş bir haz oluyor. Kendinle barışık oluyorsun. Kişinin sürekli yeni deneyimlere açık olması, yeni yaşantıları denemesi gerekir.” dedi.

Yeni yaşantıları deneyimlemeye açık olan kişilerin eleştirilere de açık olduğunu kaydeden Prof. Dr. Nevzat Tarhan, “Bu tarz kişiler o eleştiriyi eğer faydalıysa bir armağan olarak görürler eğer faydalı değilse analiz ederler ve yollarına devam ederler.” dedi.

HAYAT SEPETİNİZİ GÜZELLİKLERLE DOLDURUN

Paylaş

HAYAT SEPETİNİZİ GÜZELLİKLERLE DOLDURUN

2022 yılında yeni hedefler belirlenmesinin önemli olduğunu belirten Prof. Dr. Nevzat Tarhan, “Kişinin kendini geliştirmesi önemlidir. Kişisel gelişim gibi bir hedefimizin olması lazım. Bugünümüzle dünün eşit olmaması lazım. Hem günlük hayatta hem hayat sepetimizde hep aynı şeyler olmasın. Hayat sepetimize bir gün önce ne varsa bir gün sonra birden fazla şey ilave etmeyi hedeflememiz önemli. Hayat sepetimizi güzelliklerle dolduralım. 2022’ye böyle bir niyetle girelim.” tavsiyesinde bulunuyor.

mutluluk 2022 hedefleri

Related Posts

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.